In Hilvarenbeek is er een museum, Museum de Dorpsdokter, dat allerlei collecties bevat m.b.t. het vroegere leven van de plattelandsdokter, zoals:
- Oude medische platen en boeken;
- Het instrumentarium van de dorpsdokter;
- Oude apotheekkast;
- Een ouderwetse spreekkamer van "toen";
Bezoek ook eens de website: http://www.museumdedorpsdokter.nl/ voor meer informatie.
In de Middeleeuwen speelden ziekte en gezondheid een grote rol in het leven van de mensen.
Er waren wel dokters, apothekers, nonnen, vroedvrouwen en wijze vrouwen in de middeleeuwen die hun uiterste best deden om ongevallen en ziekten te behandelen, maar ondanks dat stierf de helft van de baby’s voor hun vijfde levensjaar.
En ook waren er nog veel ziekten waar geen geneesmiddel voor was.
Men dacht dat veel ziekten de oorzaak waren van geesten of dat het "een straf van God" was, dit kwam omdat men toendertijd zeer bijgelovig was.
Mensen die Lepra of melaatsheid hadden werden van de bevolking afgezonderd, om de kans op besmetting te voorkomen.
De ziekte was ongeneselijk en zeer gevreesd.
De mensen zorgden er dan ook voor om zo weinig mogelijk met deze mensen in contact te komen.
Lepralijers moesten daarom ook een bel of kleppers laten horen om te waarschuwen als er iemand bij hun in de buurt kwam.
De pokken is een, zeer besmettelijke, ziekte die ons al eeuwen lang heeft geteisterd.
Waar deze zeer besmettelijke ziekte precies is ontstaan is niet bekend.
Pokken kwam epidemisch voor en maakte in golven grote aantallen slachtoffers in de Middeleeuwen en daarna.
De pokken was een belangrijke doodsoorzaak, en rond de 30% van de besmette personen overleed eraan, ook verschillende monarchen.
Symptomen:
- Spier- en gewrichtspijn;
- Vermoeidheid;
- Hoge koorts, tenminste 38,5 graden;
- Misselijkheid en braken;
- Blaasjes met troebelachtig vocht over de gehele huid (pas na een paar dagen).
Josef Stalin liep de ziekte op in zijn jeugd en liet de littekens die achterbleven op foto’s wegtoucheren.
De ziekte is niet meer voorgekomen sinds 1978, omdat er nu effectieve vaccins voor bestaan.
De genetische structuur van het pokkenvirus is inmiddels geheel bekend en blijkt bij bestudering ook wetenschappelijk zeer interessant te zijn.
In enkele laboratoria wordt het virus nog bewaard.
De Engelse Janet Parker is de laatste die het pokkenvirus heeft gehad (1978).
Zij heeft de ziekte opgelopen binnen de medische faculteit van Birmingham die toendertijd onderzoek deed naar de ziekte.
Zij is hieraan overleden.
De bultjes kunnen de luchtwegen blokkeren, dit leidt tot de dood.
Als de patient het overleefd (in 2/3 van alle gevallen), vormen de bultjes korsten en genezen ze weer. Op de plek van de bultjes ontstaan plekken waar de huid geen kleur meer heeft (wit)
Het is in het jaar 1771 als Priestly de zuurstof en het Lachgas of N2O ontdekt.
Voor die tijd was er van enige narcosetechniek nog geen enkele sprake.
Men werd verdoofd zoals door de oude Egyptenaren werd gedaan.
Men verdoofde of helemaal niet, of alleen met een grote hoeveelheid alcohol.
Het was Davy die bij toeval in 1800 de pijnstillende werking van Lachgas ontdekte.
Hij leed aan kiespijn, tijdens proefnemingen ademde hij lachgas in en merkte dat de kiespijn verdween om vervolgens weer terug te keren als hij de inademing van lachgas staakte.
Proefpersonen maakten allerlei potsierlijke bewegingen na inademing van Lachgas (en ook Ether).
Dit tot grote hilariteit van omstanders.
Hier dankt lachgas dan ook zijn eigenlijke naam aan, men moest lachen om de persoon die zo raar ging doen na het inademen van lachgas.
Zelf kon men in die tijd een lachgas toestel huren om thuis dit spelletje op te voeren.
Rond 1900 werd het mogelijk om lachgas en zuurstof in cilinders te stoppen.
Hierdoor konden de pijnstillende of analgetische eigenschappen van lachgas beter benut worden omdat nu extra zuurstof aan de patixebnt aangeboden kon worden.
Al snel kwamen ook de eerste etherverdampers.
Hierdoor ontwikkelde zich de inhalatie narcose.
De patixebnt kon tot dan toe echter alleen onder narcose gebracht worden door middel van het kapje.
Het is vanaf deze tijd dat de moderne anesthesie zich begint te ontwikkelen tot dat wat we nu kennen. Slaapmiddelen, spierverslappers en pijnstillers ontwikkelden zich vanaf de jaren zestig steeds verder. Middelen werken steeds korter en met minder bijwerkingen.
Ziekenzalving wordt door een priester toegediend aan zieken die in doodsgevaar verkeren.
De zieken worden op het voorhoofd en op de handen gezalfd met speciaal hiervoor gezegende pure olijfolie, ook wel "ziekenolie" genoemd.
Meestal worden deze woorden uitgesproken: "Moge onze Heer Jezus Christus door deze heilige zalving en door Zijn liefdevolle barmhartigheid u bijstaan met de genade van Zijn Heilige Geest.
Moge Hij u van zonden bevrijden, u heil brengen en verlichting geven".
Tegenwoordig dient men het oliesel ook aan hen toe die niet ernstig ziek zijn, vooral in het geval het ouderen betreft.
In de gasthuizen van de 17e eeuw had een Chirurgijn een eigen verbandzaal.
Hij werd tijdens het werk geassisteerd door zaalknechts of zaalmeiden.
Er bestond een opleiding waarin chirurgijns het vak leerden.
De patixebnt was hierbij proefkonijn.
Daarnaast namen zij deel aan openbare anatomielessen (soms in een anatomisch theater) waarbij terechtgestelde misdadigers werden ontleed.
Veel voorkomende handelingen in die tijd zijn het aderlaten, wondverzorging en de zorg voor beenbreuken.
Laudanum was de toenmalige verdoving, niet zo efficixebnt als tegenwoordig morfine.
In de zeilvaart had de chirurgijn de graad van officier.
In deze functie had hij zijn eigen scheepskajuit waar hij zijn toenmalige medische instrumenten en medicijnen aan boord had.
Zijn taak was om zieke of gekwetste matrozen en officieren te verzorgen.
Ook na een geselstraf moest hij de gestrafte onderdeks verzorgen en medische hulp toedienen.
Tijdens en na een zeeslag moest hij de vele gewonden, onderdeks verzorgen en zelfs opereren.
De gekwetsten en zwaar gewonden werden benedendeks gebracht door zijn aangeduide assistenten en verzorgd.
Die moesten de chirurgijn ook bijstaan bij bloedige operaties.
Het was soms benedendeks net een slachthuis.
Alles was vol bloed en veel zwaar gekwetsten verloren een been of arm.
Om koudvuur* te vermijden moest de chirurgijn onmiddellijk het ledemaat of ledematen doorzagen. Bloedvaten werden vaak nog dicht gebrand.
Laudanum of een grote slok rum kon de ongelukkige niet veel baten.
Menig zeeman liep met een "houten poot" rond. Dit was niet altijd door een zeegevecht, want er gebeurden ook veel werkongelukken aan boord van zeilschepen.
Uiteindelijk heeft het werk van de chirurgijn geleid tot de ontwikkeling van de moderne chirurg of de chirurgie.
Koudvuur: Gangreen (koudvuur) betekent het afsterven van weefsel.
Het weefsel sterft af en begint te ‘rotten’ doordat de bloedtoevoer ontoereikend is.
Onvoldoende bloedtoevoer lijdt tot onvoldoende zuurstof.
Wanneer weefsel geen zuurstof meer krijgt, kan het niet voortbestaan en zal het langzaam afsterven.
Een gasthuis was in de Middeleeuwen een instelling waar zieken en ouderen verpleegd en verzorgd konden worden.
Later werd onder gasthuis ook verstaan een hofje: een aantal huisjes rondom een binnenterrein, bedoeld voor bijvoorbeeld leden van een bepaalde kerk of andere doelgroepen zoals reizigers.
Meestal werden gasthuizen gebouwd door de kerk, bijvoorbeeld bij kloosters (Kloostergasthuis) of gesticht door een bisschop.
Zij deden dit vooral voor de zielenheil van de patixebnt, niet zo zeer om deze te genezen.
Een middeleeuws gasthuis bestond vaak uit een lange zaal die uitkwam op de kapel.
Soms stond er in deze zaal ook een preekstoel.
De bedden stonden langs de kanten en konden door middel van gordijnen afgeschermd worden.
De bedden waren gemaakt van veren of stro.
Patixebnten werden bij opname eerst gewassen.
De voeding was goed en bestond uit twee maal per dag een warme maaltijd met vis/vlees en groente of fruit.
Hij werd geboren op 3 januari 1840 als zevende kind in een boerengezin met acht broers en zussen. Toen hij 15 jaar oud was ging hij in de graanhandel van zijn vader werken, maar hij wilde eigenlijk priester "voor Onze Heer en God Jezus Christus" worden.
Na zijn studies kreeg pater Damiaan toestemming om als missionaris te gaan werken op de Hawaxef-eilanden.
In die tijd werden melaatsen van Hawaxef samengebracht in een kolonie in het noorden van het eiland Molokaxef .
Ze kregen voedsel en andere voorzieningen, maar geen medische hulp.
Damiaan vond dat ze tenminste een priester konden gebruiken, en vroeg toestemming aan zijn bisschop om naar Molokaxef te gaan.
Damiaan begon met de bouw van een kerk en de aanleg van wegen.
Naast zijn werk als priester vervulde hij ook de rol van dokter, en hij maakte zelfs doodskisten en groef graven.
Zijn komst was een keerpunt voor de kolonie: wetten werden nageleefd, er kwamen degelijke huizen en een school.
In november 1884 werd bij hemzelf lepra vastgesteld.
Met de hulp van vier anderen bleef Damiaan echter verder werken tot veertien dagen voor zijn dood op 15 april 1889.
Hij stierf toen hij 49 jaar oud was.
Pater Damniaan bij zijn dood, omringd door zijn Zusters.
De ‘ijzeren long’ speelde vooral bij de behandeling van poliopatixebnten in de jaren 1955 tot 1958 een belangrijke rol.
De patixebnt ligt helemaal in de ijzeren long, alleen het hoofd steekt eruit.
Het apparaat neemt de functie van de ademhalingsspieren over door afwisselend negatieve en positieve druk op de thorax uit te oefenen, waardoor de patixebnt in- of uitademt.
De eerste, praktisch bruikbare IJzeren Long stamt uit 1927.
Hij werd ontwikkeld door een medisch onderzoeker van Harvard x96 Philip Drinker x96 en zijn assistent x96 Louis Agassiz Shaw.
Zij bouwden een apparaat vrijwel naar model van de balgopstelling van Mayow, alleen groot genoeg om een mens te bevatten.
Hun uiteindelijke ontwerp was dat van de bekende, grote, stalen buis. In deze buis ligt de patixebnt, enkel zijn hoofd naar buiten stekend voor contact met de buitenlucht.
De buis is verder luchtdicht en middels een isolatiering rond de nek van de patixebnt is het apparaat ook luchtdicht afgesloten.
Een tweewegspomp reguleert nu de luchtdruk in de buis en neemt zo de werking van het middenrif over.
